Bản sắc c&ampaacute nh&ampacircn kh&ampocircng phải l&ampagrave chủ đề thường xuy&ampecircn được nhắc đến trong cuộc sống hằng ng&ampagravey, nhưng lại c&ampoacute thể &ampacircm thầm xuất hiện v&ampagraveo một giai đoạn n&ampagraveo đ&ampoacute trong h&ampagravenh tr&ampigravenh đời người.

Đ&ampocirci khi, ch&ampuacuteng ta tưởng tượng c&ampacircu hỏi &ampldquoT&ampocirci l&ampagrave ai&amprdquo như một c&ampacircu hỏi trắc nghiệm chỉ c&ampoacute một đ&ampaacutep &ampaacuten đ&ampuacuteng, rồi lo lắng đi t&ampigravem c&ampacircu trả lời. Nhưng việc kh&ampaacutem ph&ampaacute bản sắc c&ampaacute nh&ampacircn giống như một h&ampagravenh tr&ampigravenh kh&ampocircng c&ampoacute điểm kết th&ampuacutec - d&ampograveng chảy cuộc sống sẽ phản chiếu h&ampigravenh ảnh ta trong gương, v&ampagrave cũng c&ampoacute thể thay đổi khi va chạm với những c&ampacircu chuyện đời của người kh&ampaacutec. Bản sắc kh&ampocircng phải l&ampagrave một nh&ampatilden d&ampaacuten cố định, m&ampagrave l&ampagrave c&ampaacutech ta lựa chọn đặt để c&ampacircu chuyện cuộc đời m&ampigravenh ở thời điểm hiện tại.

&ampldquoBắc tiến&amprdquo đ&ampaacutenh thức sự đồng cảm với bản sắc c&ampaacute nh&ampacircn

Mười năm trước, t&ampocirci vừa đến Đ&ampagravei Bắc học đại học, thời tiết mưa dầm ẩm ướt khiến t&ampocirci bị cảm nặng v&ampagravei lần, v&ampagrave từ đ&ampoacute h&ampigravenh th&ampagravenh th&ampoacutei quen lu&ampocircn mang &ampocirc b&ampecircn m&ampigravenh. &ampldquoBạn đến từ đ&ampacircu?&amprdquo l&ampagrave c&ampacircu hỏi quen thuộc để l&ampagravem quen giữa bạn học, v&ampagrave t&ampocirci kh&ampocircng ngần ngại trả lời: &ampldquoNgười Lộc Cảng, Chương H&ampoacutea.&amprdquo C&ampagraveng sống l&ampacircu ở Đ&ampagravei Bắc, c&ampacircu n&ampoacutei n&ampagravey c&ampagraveng mang nhiều &ampyacute nghĩa - kh&ampocircng chỉ đơn thuần m&ampocirc tả nơi t&ampocirci sinh ra, m&ampagrave c&ampograven gắn liền với cảm gi&ampaacutec thuộc về qu&ampecirc hương v&ampagrave cội nguồn văn h&ampoacutea. Những điều từng rất b&ampigravenh thường như m&ampoacuten c&ampaacute trong bữa cơm gia đ&ampigravenh, hay giọng n&ampoacutei đậm chất Lộc Cảng, nay lại trở th&ampagravenh nỗi nhớ, l&ampagrave sự kh&ampaacutec biệt t&ampocirci lu&ampocircn mang theo.

Khi người ta n&ampoacutei về bản sắc, họ thường quan t&ampacircm đến bản sắc d&ampacircn tộc. Trong những năm đầu đại học, t&ampocirci t&ampigravenh cờ quan t&ampacircm đến c&ampaacutec vấn đề của lao động di tr&ampuacute, rồi bắt đầu cảm nhận được h&ampagravenh tr&ampigravenh di cư của mẹ t&ampocirci &ampndash người phụ nữ rời qu&ampecirc hương để kết h&ampocircn v&ampagrave định cư ở Đ&ampagravei Loan. Khi xem bộ phim t&ampagravei liệu &ampldquoGhi ch&ampeacutep ly h&ampocircn&amprdquo trong một tiết học, lần đầu ti&ampecircn t&ampocirci nh&ampigraven thấy x&ampatilde hội Đ&ampagravei Loan qua g&ampoacutec nh&ampigraven của một phụ nữ di d&ampacircn kết h&ampocircn, cũng l&ampagrave l&ampuacutec t&ampocirci hiểu r&ampotilde hơn ho&ampagraven cảnh di cư v&ampagrave th&ampiacutech nghi của mẹ. Những k&ampyacute ức tuổi thơ tưởng như c&ampacircm lặng, h&ampoacutea ra l&ampagrave một cuộc phi&ampecircu lưu đ&ampiacutech thực &ampndash sự kh&ampaacutec biệt về văn h&ampoacutea, sự hiểu lầm, định kiến v&ampagrave m&ampacircu thuẫn gia đ&ampigravenh đ&ampatilde ảnh hưởng s&ampacircu sắc đến tuổi thơ t&ampocirci. Trong gần hai mươi năm, t&ampocirci chưa từng t&ampigravem hiểu qu&ampecirc mẹ, văn h&ampoacutea hay ng&ampocircn ngữ gốc của mẹ.

&ampldquoNam hướng&amprdquo mở ra cuộc đối thoại mới về bản sắc

Kh&ampocircng l&ampacircu sau đ&ampoacute, Đ&ampagravei Loan bắt đầu thực hiện ch&ampiacutenh s&ampaacutech Hướng Nam mới, những gia đ&ampigravenh c&ampoacute nguồn gốc di d&ampacircn trở th&ampagravenh biểu tượng của sự đa văn h&ampoacutea. Ng&ampagravey c&ampagraveng c&ampoacute nhiều người t&ampograve m&ampograve: Thế hệ con lai từ c&ampaacutec cuộc h&ampocircn nh&ampacircn xuy&ampecircn quốc gia sẽ mang bản sắc như thế n&ampagraveo? Họ c&ampoacute biết n&ampoacutei ng&ampocircn ngữ mẹ đẻ của cha/mẹ kh&ampocircng? Nhưng sự thay đổi kỳ vọng của x&ampatilde hội kh&ampocircng phải l&ampuacutec n&ampagraveo cũng dễ chịu &ampndash bản sắc của con c&ampaacutei di d&ampacircn dễ bị đơn giản h&ampoacutea th&ampagravenh một c&ampacircu hỏi &ampldquohoặc c&ampaacutei n&ampagravey hoặc c&ampaacutei kia&amprdquo, trong khi nhiều người trong ch&ampuacuteng t&ampocirci kh&ampocircng giữ mối li&ampecircn hệ gần gũi với văn h&ampoacutea gốc của cha mẹ. Điều đ&ampoacute khiến t&ampocirci từng hoang mang, đầy nghi ngại về ch&ampiacutenh m&ampigravenh.

Sau n&ampagravey, t&ampocirci c&ampoacute dịp về qu&ampecirc mẹ, học tiếng Việt, v&ampagrave bắt đầu h&ampagraven gắn những k&ampyacute ức đầy xung đột trong gia đ&ampigravenh. Lần đầu gọi điện n&ampoacutei tiếng Việt với mẹ, b&ampagrave vừa bất ngờ vừa vui sướng &ampndash v&ampigrave đ&ampoacute l&ampagrave c&ampaacutech t&ampocirci thể hiện sự quan t&ampacircm. Mặc d&ampugrave tiếng Việt của t&ampocirci mang giọng Bắc, nhưng b&ampagrave ngoại ở S&ampagravei G&ampograven lại nghe kh&ampocircng hiểu lắm. D&ampugrave học được một ch&ampuacutet tiếng mẹ đẻ, nhưng do &ampiacutet c&ampoacute cơ hội sống tại Việt Nam, t&ampocirci vẫn kh&ampocircng thể trả lời bạn b&ampegrave khi họ hỏi về địa điểm du lịch địa phương.

Khi lắng nghe c&ampacircu chuyện của những người con lai kh&ampaacutec, t&ampocirci nhận ra rằng bản sắc kh&ampocircng thể hiểu r&ampotilde trong một sớm một chiều. Ch&ampuacuteng t&ampocirci kh&ampocircng chỉ l&ampagrave người &ampldquobị kẹt giữa hai nền văn h&ampoacutea&amprdquo, m&ampagrave l&ampagrave người lưu giữ nhiều k&ampyacute ức, cảm x&ampuacutec, ng&ampocircn ngữ kh&ampaacutec nhau. Mỗi lần kể về ho&ampagraven cảnh gia đ&ampigravenh, kinh nghiệm học ng&ampocircn ngữ hay hiểu lầm văn h&ampoacutea, t&ampocirci lại hiểu r&ampotilde hơn m&ampigravenh l&ampagrave ai. Đối với t&ampocirci, bản sắc kh&ampocircng chỉ l&ampagrave vấn đề c&ampaacute nh&ampacircn, m&ampagrave c&ampograven l&ampagrave một lời mời gọi người kh&ampaacutec c&ampugraveng đối thoại v&ampagrave thấu hiểu.

Hiểu m&ampigravenh qua cộng đồng v&ampagrave sự kết nối

Điều thực sự gi&ampuacutep t&ampocirci thoải m&ampaacutei hơn với bản sắc của m&ampigravenh l&ampagrave tham gia v&ampagraveo c&ampaacutec buổi gặp mặt cộng đồng con lai, đọc c&ampaacutec b&ampagravei viết tr&ampecircn chuy&ampecircn mục &ampldquoLưu &ampacircm thế hệ mới&amprdquo, từ đ&ampoacute dần dần tiếp x&ampuacutec với c&ampacircu chuyện của người kh&ampaacutec, t&ampigravem được sự cộng hưởng trong những kh&ampaacutec biệt. V&ampiacute dụ như việc học lại ng&ampocircn ngữ mẹ đẻ sau khi trưởng th&ampagravenh &ampndash nhiều người trong ch&ampuacuteng t&ampocirci chỉ sau khi nhận thức về bản sắc v&ampagrave lịch sử di cư của gia đ&ampigravenh, mới c&ampoacute động lực học lại tiếng mẹ đẻ. Hay như khi n&ampoacutei về vai tr&ampograve l&ampagrave anh/chị cả trong nh&ampagrave &ampndash nhiều người con lai chia sẻ việc gi&ampuacutep cha mẹ chăm s&ampoacutec em nhỏ, hay tinh &ampyacute h&ampoacutea giải m&ampacircu thuẫn gia đ&ampigravenh &ampndash đ&ampacircy l&ampagrave kinh nghiệm quen thuộc với nhiều con c&ampaacutei trong gia đ&ampigravenh Đ&ampagravei Loan, nhưng với bối cảnh cha mẹ l&ampagrave di d&ampacircn, ch&ampuacuteng t&ampocirci lại c&ampograven đảm nhận th&ampecircm vai tr&ampograve &ampldquophi&ampecircn dịch văn h&ampoacutea&amprdquo trong ch&ampiacutenh gia đ&ampigravenh m&ampigravenh. L&ampagrave thế hệ thứ hai, ch&ampuacuteng t&ampocirci cũng l&ampagrave những đồng đội trong h&ampagravenh tr&ampigravenh phi&ampecircu lưu di cư của cha mẹ.

Thế hệ con lai l&ampagrave một phần trong sự đa dạng của x&ampatilde hội Đ&ampagravei Loan. Khi t&ampograve m&ampograve về bản sắc của thế hệ mới, đừng qu&ampecircn rằng bản th&ampacircn cộng đồng n&ampagravey cũng rất đa dạng. C&ampoacute người vừa l&ampagrave thế hệ mới, vừa l&ampagrave hậu duệ nhiều đời của gia đ&ampigravenh Đ&ampagravei Loan. Mỗi người đều c&ampoacute &ampldquom&ampuacutei giờ&amprdquo v&ampagrave nhịp sống ri&ampecircng, c&ampacircu chuyện bản sắc mang gi&ampaacute trị v&ampigrave n&ampoacute gi&ampuacutep ch&ampuacuteng ta hiểu nhau qua sự kh&ampaacutec biệt, nh&ampigraven thấy đằng sau mỗi nh&ampoacutem người l&ampagrave từng c&ampaacute nh&ampacircn sống động v&ampagrave ch&ampacircn thật.