Delirium คือภาวะสมองทำงานผิดปกติแบบเฉียบพลัน พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ดร.หยางจงชาย แพทย์ประจำคลินิกจิตเวช กล่าวว่า หลายครอบครัวสังเกตว่าญาติผู้ใหญ่มีอาการสับสนเฉียบพลัน ซึ่งอาจเป็นอาการของภาวะเพ้อ การเข้าใจอาการและกลุ่มเสี่ยงช่วยให้ตรวจพบและป้องกันได้ทันเวลา 

8 อาการสำคัญของภาวะเพ้อในผู้สูงอายุ
ดร.หยางระบุว่า อาการหลัก ๆ ได้แก่ ความสับสน การทำงานของสมองลดลง และขาดสมาธิ เกิดเร็วและมีอาการขึ้น-ลง ชัดเจน ได้แก่:

✦ เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน: แตกต่างจากภาวะสมองเสื่อมแบบเรื้อรัง
✦ สับสนในความรู้สึกตัว: ไม่เข้าใจสิ่งรอบข้าง พูดจาวกไปวนมา
✦ ความสนใจลดลง: หลงง่าย หรือไม่ตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอก
✦ ความจำ/การรับรู้ลดลง: ลืมใหม่ สับสนเรื่องเวลา/สถานที่ จำคนใกล้ชิดไม่ได้
✦ ภาพหลอน/ความเชื่อผิด: อาจมีภาพหลอน ความหวาดกลัว
✦ อาการขึ้น-ลง: บางวันดี บางวันแย่ ไม่เหมือนภาวะสมองเสื่อมที่ทรุดลงเรื่อย ๆ
✦ มีปัญหาการนอน: นอนไม่เป็นเวลา กลางคืนอาการแย่ (&lsquosundowning&rsquo)
✦ อารมณ์แปรปรวน: วิตก ก้าวร้าว ซึมเศร้า หรือชาหยุดตอบสนองการขาดวิตามินบี 1 อาจนำไปสู่ภาวะสมองเสื่อมแบบเวอร์นิก (Wernicke&rsquos encephalopathy) ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดภาวะเพ้อ (ภาพจาก Heho Health)

8 กลุ่มเสี่ยงสูงที่ควรระวัง
ผู้ที่เสี่ยงสูง ได้แก่:

✦ ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะ 75 ปีขึ้นไป
✦ ผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม
✦ ผู้ป่วยที่อยู่โรงพยาบาลหรือเพิ่งผ่าตัด
✦ ผู้มีโรคเรื้อรังหลายโรค
✦ ผู้ที่มีการติดเชื้อหรือเจ็บป่วยฉับพลัน
✦ ผู้เสพติดสุรา หรือยา
✦ ผู้ขาดสารอาหารหรือขาดน้ำ
✦ ผู้โดดเดี่ยวทางสังคมหรือนอนไม่เป็นเวลา 

วิธีป้องกันภาวะเพ้อในผู้สูงอายุ
ดร.หยางแนะนำ:

✦ รักษาสุขภาพกาย-ใจให้เสถียร ลดความเครียดทางอารมณ์
✦ หลีกเลี่ยงการใช้ยาเกินความจำเป็น
✦ ได้รับสารอาหารเพียงพอ และดื่มน้ำให้เพียงพอ
✦ มีตารางชีวิตประจำวันที่สม่ำเสมอ และนอนหลับดี
✦ ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์ทางสังคม
✦ จัดสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัย และคุ้นเคยดังนั้นหากผู้สูงอายุมีอาการเพ้อขึ้นมาอย่างกะทันหัน อาจหมายความว่ามีความเจ็บป่วยบางอย่างเกิดขึ้นในร่างกายอย่างเฉียบพลัน (ภาพจาก Heho Health)

แม้ภาวะเพ้อจะเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน แต่หากตรวจพบเร็วและได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ผู้ป่วยยังมีโอกาสฟื้นตัวดี สมาชิกครอบครัวควรสังเกตอาการของผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิด และรีบปรึกษาแพทย์หากมีความจำเป็น เพื่อรักษาคุณภาพชีวิตของท่าน