Tỉnh dậy nhưng không thể cử động, thậm chí nhìn thấy bóng đen hoặc nghe tiếng động, thường được gọi là "bóng đè" nhưng có nguyên nhân y học. Bác sĩ tâm thần tại Bệnh viện Thành phố Đài Bắc, cơ sở Nhân Ái, cho biết não đã tỉnh trong khi cơ thể chưa khôi phục vận động. Phần lớn trường hợp lành tính, và thay đổi tư thế ngủ, duy trì giờ ngủ đều đặn có thể giảm nguy cơ.

Liệt khi ngủ thường xảy ra lúc sắp tỉnh, khi não đã tỉnh nhưng cơ thể vẫn ở trạng thái ngủ. Người bệnh nhận thức rõ nhưng không thể cử động, thường hồi phục sau vài phút. Hình ảnh giấc mơ còn sót lại có thể khiến họ thấy bóng đen, nghe tiếng động hoặc cảm giác bị đè ở ngực, làm nỗi sợ tăng mạnh.

Thiếu ngủ, thức khuya, thường xuyên đổi ca ngày đêm, lệch múi giờ và căng thẳng có thể làm tăng nguy cơ. Tư thế ngủ cũng ảnh hưởng, trong đó nằm ngửa dễ gây liệt khi ngủ hơn, còn nằm nghiêng có thể giảm nguy cơ. Người thường xuyên gặp tình trạng này nên bắt đầu bằng việc duy trì giờ ngủ đều đặn và thay đổi tư thế.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tỉnh dậy không thể cử động đều là liệt khi ngủ. Một số bệnh về giấc ngủ hoặc thần kinh cũng có biểu hiện tương tự, như đột ngột ngủ vào ban ngày hoặc vẫn không thể cử động sau khi tỉnh. Nếu không xác định được nguyên nhân hoặc triệu chứng lặp lại, nên đi khám để được đánh giá và loại trừ bệnh khác.

Nếu xảy ra liệt khi ngủ và có người bên cạnh, có thể báo trước để họ hỗ trợ chạm hoặc vỗ nhẹ khi nghe tiếng rên hoặc thấy người bệnh giãy giụa. Người gặp cơn cũng có thể tự nhắc rằng đây là phản ứng sinh lý tạm thời để giảm sợ hãi. Duy trì giờ ngủ đều đặn, tránh nằm ngửa và giảm căng thẳng; nếu vẫn tái diễn, nên tìm sự hỗ trợ của bác sĩ.