Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đã làm phát sinh lượng lớn trụ sở và nhà đất dôi dư tại nhiều địa phương. Bộ Tài chính cho biết 34 địa phương đã hoàn thành phương án xử lý đối với 25.885 cơ sở, tuy nhiên việc khai thác và tái sử dụng vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Toàn bộ các cơ sở đã được phân công đơn vị quản lý, sử dụng hoặc khai thác theo quy định. Trong đó, 8.515 cơ sở được sử dụng làm trụ sở làm việc và cơ sở sự nghiệp; 2.913 cơ sở phục vụ giáo dục và đào tạo; 618 cơ sở cho lĩnh vực y tế; 2.296 cơ sở được chuyển đổi thành thiết chế văn hóa, thể thao; 677 cơ sở phục vụ mục đích công cộng khác và 91 cơ sở làm nhà ở công vụ.
Ngoài ra, 4.495 cơ sở được giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất hoặc đơn vị quản lý nhà để khai thác, trong khi 6.280 cơ sở được sử dụng cho các mục đích khác theo quy định. Các kết quả này góp phần bảo đảm hoạt động của chính quyền địa phương và hạn chế tình trạng lãng phí tài sản công.
Tuy nhiên, tại một số địa phương, quá trình tái sử dụng tài sản dôi dư vẫn còn tồn tại vướng mắc. Tại tỉnh Đồng Nai, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, còn 66 trụ sở dôi dư, trong đó khu trung tâm hành chính của tỉnh Bình Phước cũ còn 22 cơ sở chưa được khai thác hiệu quả, xã Thiện Hưng còn 8 cơ sở và xã Đồng Phú còn 6 cơ sở chưa được sử dụng hợp lý.
Bên cạnh đó, một số địa phương như Chơn Thành, Đồng Phú và Lộc Ninh vẫn chưa hoàn thiện cơ chế quản lý và khai thác đối với nhà, đất không sử dụng cho mục đích ở, cho thấy việc triển khai chính sách tại cơ sở vẫn cần được tiếp tục hoàn thiện.
Các chuyên gia nhận định nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu tiêu chí thống nhất và cơ chế xử lý rõ ràng, khiến nhiều địa phương lúng túng hoặc e ngại trong việc triển khai. Một số ý kiến đề xuất cần có cơ chế điều phối thống nhất từ Trung ương để tháo gỡ vướng mắc, đồng thời xây dựng phương án sử dụng cụ thể cho từng tài sản nhằm tránh lãng phí trong khi nhiều nơi vẫn thiếu hạ tầng công cộng.
Trước thực trạng này, Chính phủ đã ban hành các chỉ đạo yêu cầu đẩy mạnh sắp xếp, xử lý và khai thác tài sản công, tăng cường thanh tra, giám sát. Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh cần thay đổi tư duy quản lý theo hướng khai thác hiệu quả, đưa tài sản dôi dư vào sử dụng thông qua các hình thức công khai, minh bạch như đấu giá, đấu thầu.
Việc quản lý và khai thác hiệu quả tài sản công dôi dư không chỉ giúp tránh lãng phí mà còn tạo thêm nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.
