Trong xã hội hiện đại bận rộn ngày nay, nhiều người thường xuyên cảm thấy kiệt sức và lo lắng rằng đây có thể là dấu hiệu cảnh báo của vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Theo các chuyên gia, cảm giác mệt mỏi là một cơ chế tự bảo vệ của cơ thể. Khi bị căng thẳng quá mức hoặc sức khỏe suy yếu, cơ thể sẽ phát ra tín hiệu cảnh báo qua cảm giác mệt mỏi.

Tuy nhiên, nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài và không cải thiện dù đã nghỉ ngơi, có thể liên quan đến bệnh lý hoặc lối sống chưa phù hợp. Khi đó, nên đi khám để tìm ra nguyên nhân gốc rễ.

🩺 Ba nguyên nhân phổ biến gây mệt mỏi kéo dài

Theo thống kê tại các phòng khám chuyên khoa gia đình, khoảng 20% bệnh nhân đến khám vì lý do mệt mỏi hoặc kiệt sức. Bác sĩ sẽ đánh giá tổng quát thông qua hỏi bệnh sử, khám lâm sàng và xét nghiệm máu. Ba nhóm nguyên nhân chính gây mệt mỏi bao gồm:

✦ 1. Bệnh lý thể chất

• Nhiễm trùng cấp và mãn tính: Cảm cúm, viêm dạ dày ruột có thể gây mệt trong ngắn hạn, còn lao, viêm nội tâm mạc khiến mệt mỏi kéo dài.
• Rối loạn nội tiết: Các bệnh như cường giáp, suy giáp, tiểu đường, suy tuyến thượng thận đều có thể gây mệt mỏi mãn tính.
• Hội chứng ngưng thở khi ngủ: Gây gián đoạn hô hấp trong lúc ngủ, dẫn đến thiếu oxy và giấc ngủ kém chất lượng.
• Hội chứng mệt mỏi mãn tính: Bệnh hiếm gặp, liên quan đến rối loạn hệ miễn dịch và thần kinh thực vật.
• Ung thư: Tế bào ung thư tiêu thụ dinh dưỡng, khiến cơ thể kiệt sức, đặc biệt khi đi kèm sụt cân nhanh.
• Bệnh tự miễn: Lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp gây viêm mãn tính và mệt kéo dài.
• Viêm gan siêu vi B: Người mang virus nếu có dấu hiệu mệt bất thường nên kiểm tra chức năng gan.
• Bệnh thận: Suy thận làm tích tụ độc tố, gây mệt mỏi và biến chứng khác.
• Thiếu máu (đặc biệt do thiếu sắt): Phụ nữ thường gặp, gây mệt, giảm trí nhớ và phản xạ chậm.

Thiếu máu do thiếu sắt cũng có thể là nguyên nhân gây mệt mỏi. (Ảnh: Heho Health cung cấp)

✦ 2. Yếu tố tâm lý

Nếu đã loại trừ nguyên nhân thể chất, thì yếu tố tâm lý là nguyên nhân không thể bỏ qua.
Nghiên cứu cho thấy khoảng 50% người bị mệt mỏi mãn tính có liên quan đến trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn thích nghi.

Các dấu hiệu thường gặp:

• Tâm trạng tiêu cực, lo lắng: Mất hứng thú, không còn động lực sống.
• Giảm khả năng sinh hoạt hàng ngày: Gặp khó khăn trong công việc, giao tiếp, chăm sóc bản thân.
• Suy giảm chức năng nhận thức: Khó tập trung, hay quên, giảm khả năng ra quyết định.
• Giảm năng lượng sinh học: Chán ăn, khó ngủ, không còn thích các hoạt động yêu thích.
  
  

Nếu mệt mỏi ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày, cần tìm đến bác sĩ chuyên khoa tâm lý hoặc tâm thần để được hỗ trợ điều trị.

✦ 3. Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

• Làm việc quá sức và căng thẳng: Thức khuya, thiếu ngủ, không nghỉ ngơi đủ khiến cơ thể kiệt quệ.
• Chế độ ăn không hợp lý: Ăn kiêng quá mức, tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn nhiều gây thiếu năng lượng và vi chất.
• Thói quen ngủ kém: Uống quá nhiều caffeine, rượu bia và sinh hoạt thất thường làm giảm chất lượng giấc ngủ.
• Thiếu vận động: Khi không tập thể dục thường xuyên, tuần hoàn kém, thể lực giảm, dẫn đến mệt mỏi dễ dàng.

Một số người cảm thấy mệt mỏi do tình trạng viêm gan. (Ảnh: Heho Health cung cấp)

💡 Cách cải thiện tình trạng mệt mỏi kéo dài

• Thiết lập giờ giấc sinh hoạt hợp lý: Ngủ đủ ít nhất 7 tiếng mỗi ngày, tránh thức khuya, hạn chế caffeine.
• Ăn uống cân bằng: Tăng cường rau quả, ngũ cốc nguyên cám, đạm chất lượng cao, hạn chế đường và thực phẩm công nghiệp.
• Tập thể dục đều đặn: Tối thiểu 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa như đi bộ nhanh, yoga, bơi lội giúp tăng thể lực và cải thiện tinh thần.
• Quản lý căng thẳng: Thiền, hít thở sâu, đọc sách, đi dạo ngoài trời giúp cân bằng cảm xúc và giảm stress.
• Tìm sự hỗ trợ y tế: Nếu đã thay đổi lối sống mà vẫn mệt mỏi kéo dài, hãy đi khám để tìm hiểu nguyên nhân y khoa hoặc tâm lý.
   

🔍 Kết luận

Mệt mỏi kéo dài có thể bắt nguồn từ bệnh lý, áp lực tinh thần hoặc lối sống thiếu lành mạnh. Hãy tự đánh giá tình trạng bản thân, điều chỉnh thói quen sinh hoạt hợp lý và đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ khi cần thiết. Một lối sống cân bằng không chỉ giúp giảm mệt mỏi mà còn nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống.