Đề xuất nghiên cứu dùng một phần thuế thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường cho y tế
Bộ Y tế Việt Nam đề xuất nghiên cứu cơ chế sử dụng một phần nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường để bổ sung nguồn lực cho y tế, trong đó có Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) và các chương trình phòng bệnh.Đề xuất được TS Ong Thế Duệ, Viện Chiến lược và Chính sách thuộc Bộ Y tế, đưa ra tại hội thảo về tài chính y tế tổ chức ngày 28/8 tại Hà Nội. Theo báo cáo, đây là lần đầu Bộ Y tế đề xuất nghiên cứu sử dụng nguồn thu từ thuế thuốc lá, rượu bia để tái đầu tư cho lĩnh vực y tế.Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Quỹ BHYT đã chi khoảng 84.800 tỷ đồng trong nửa đầu năm, tăng 11% so với cùng kỳ. Trong khi đó, người dân vẫn tự chi trả gần 40% tổng chi phí y tế. Nghị quyết 72 đặt mục tiêu giảm tỷ lệ này xuống còn 20-30%.Từ năm 2026, phạm vi chi trả BHYT được định hướng từng bước mở rộng, không chỉ dành cho khám chữa bệnh mà còn hướng đến một số hoạt động phòng bệnh, dinh dưỡng, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc. Tuy nhiên, việc mở rộng quyền lợi cũng làm gia tăng nhu cầu về nguồn lực tài chính trong bối cảnh dân số già hóa và chi phí điều trị tăng.Theo đề xuất, một phần nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt có thể được ưu tiên bổ sung cho Quỹ BHYT thông qua ngân sách nhà nước, phần còn lại dành cho các chương trình phòng bệnh. Nguồn thu này được xác định là nguồn bổ sung, không thay thế ngân sách nhà nước hiện dành cho y tế và BHYT.Đề xuất cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế. Tại Thái Lan, 2% thuế đối với rượu và thuốc lá được sử dụng để tạo nguồn quỹ hơn 120 triệu USD mỗi năm phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Philippines dành tới 85% nguồn thu thuế thuốc lá cho y tế.Theo lộ trình được nêu tại hội thảo, đến năm 2027, Bộ Y tế dự kiến xây dựng quy định về tăng mức đóng BHYT gắn với mở rộng quyền lợi, đồng thời thí điểm thanh toán theo nhóm chẩn đoán (DRG). Trong giai đoạn 2028-2029, cơ quan này sẽ tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa các gói BHYT, mở rộng nguồn thu và thí điểm sử dụng một phần thuế thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường cho các dịch vụ phòng bệnh.
