Sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute của phụ nữ l&ampagrave di d&ampacircn mới thực sự l&ampagrave một vấn đề đ&ampaacuteng được quan t&ampacircm khi họ phải đối mặt với những th&ampaacutech thức như th&ampiacutech nghi với m&ampocirci trường mới, điều chỉnh cuộc sống h&ampagraveng ng&ampagravey, r&ampagraveo cản ng&ampocircn ngữ v&ampagrave nỗi nhớ nh&ampagrave kh&ampocircng thể b&ampagravey tỏ tại Đ&ampagravei Loan. Việc quản l&ampyacute cuộc sống h&ampagraveng ng&ampagravey đ&ampatilde l&ampagrave một th&ampaacutech thức, chưa kể đến việc ph&ampaacutet triển bản th&ampacircn v&ampagrave sự nghiệp. Qu&ampaacute tr&ampigravenh h&ampogravea nhập c&ampoacute thể trở n&ampecircn kh&ampoacute khăn hơn nếu kh&ampocircng c&ampoacute sự hỗ trợ từ gia đ&ampigravenh, bạn b&ampegrave hoặc c&ampaacutec dịch vụ x&ampatilde hội li&ampecircn quan, l&ampagravem tăng nguy cơ gặp c&ampaacutec vấn đề về sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute. Theo b&ampaacuteo c&ampaacuteo "Sức khỏe t&ampacircm thần của người tị nạn v&ampagrave người di cư: c&ampaacutec yếu tố rủi ro v&ampagrave bảo vệ v&ampagrave khả năng tiếp cận c&ampaacutec dịch vụ chăm s&ampoacutec" của WHO (năm 2023), t&ampigravenh trạng thiếu hụt c&ampaacutec dịch vụ chăm s&ampoacutec sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute l&ampagrave một vấn đề to&ampagraven cầu, đặc biệt nghi&ampecircm trọng đối với nh&ampoacutem người di cư v&ampagrave tị nạn, những người c&ampoacute khả năng tiếp cận c&ampaacutec dịch vụ n&ampagravey thấp hơn 40% so với người bản địa.

Trong hai thập kỷ qua, đ&ampatilde c&ampoacute nhiều nghi&ampecircn cứu kh&ampaacutem ph&ampaacute c&ampaacutec vấn đề sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute của phụ nữ l&ampagrave di d&ampacircn mới. C&ampaacutec nghi&ampecircn cứu cho thấy căng thẳng t&ampacircm l&ampyacute thường xuất ph&ampaacutet từ kh&ampoacute khăn trong việc th&ampiacutech nghi v&ampagrave r&ampagraveo cản giao tiếp (L&ampacircm Nghi&ampecircn Như - Ti&ampecircu Văn B&ampacircn, 2009). Nghi&ampecircn cứu của Lien et al. (2021) ph&ampaacutet hiện rằng, khi số năm sau kết h&ampocircn c&ampagraveng k&ampeacuteo d&ampagravei th&ampigrave t&ampigravenh trạng trầm cảm ở phụ nữ nhập cư tại Đ&ampagravei Loan trở n&ampecircn nghi&ampecircm trọng hơn. Th&ampecircm v&ampagraveo đ&ampoacute, những phụ nữ n&ampagravey thường gặp kh&ampoacute khăn trong việc kh&ampocircng biết n&ampecircn t&ampigravem kiếm dịch vụ sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute ở đ&ampacircu, v&ampagrave họ dễ bị lạc lối trong hệ thống y tế phức tạp (Đặng H&ampuacutec Như, 2023). Một số người phản &ampaacutenh rằng họ đ&ampatilde gặp th&ampaacutei độ ph&ampacircn biệt đối xử từ nh&ampacircn vi&ampecircn y tế, bao gồm thời gian tư vấn ngắn v&ampagrave th&ampaacutei độ thiếu ki&ampecircn nhẫn (Đặng H&ampuacutec Như, 2023 Trương Nh&ampatilde T&ampigravenh, 2021).

Mặc d&ampugrave đ&ampatilde c&ampoacute những chương tr&ampigravenh can thiệp hỗ trợ di d&ampacircn mới, nhưng hiệu quả của c&ampaacutec chương tr&ampigravenh chăm s&ampoacutec sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute n&ampagravey vẫn c&ampograven hạn chế. Một b&ampagravei đ&ampaacutenh gi&ampaacute hệ thống văn bản của Luo et al. (2022) chỉ ra rằng, hầu hết c&ampaacutec can thiệp hiện tại đều dựa tr&ampecircn h&ampigravenh thức nh&ampoacutem v&ampagrave kh&ampocircng mang lại kết quả r&ampotilde rệt. Điều n&ampagravey khiến phụ nữ di d&ampacircn mới, vốn đ&ampatilde phải đối mặt với nhiều t&ampigravenh huống bất lợi v&ampagrave thiếu sự hỗ trợ x&ampatilde hội, trở th&ampagravenh nh&ampoacutem c&ampoacute nguy cơ cao gặp c&ampaacutec vấn đề về sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute.

Việc giải quyết vấn đề sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute cho phụ nữ di d&ampacircn mới đ&ampogravei hỏi phải xem x&ampeacutet c&ampaacutec yếu tố về giới t&ampiacutenh, sắc tộc, x&ampatilde hội, văn h&ampoacutea v&ampagrave th&ampiacutech nghi. Kh&ampaacutei niệm giao thoa (intersectionality) của Crenshaw (1991) giải th&ampiacutech c&ampaacutech c&ampaacutec yếu tố cấu tr&ampuacutec, ch&ampiacutenh trị v&ampagrave văn h&ampoacutea giao thoa, tạo ra những trải nghiệm bị gạt ra ngo&ampagravei lề x&ampatilde hội độc đ&ampaacuteo. Đối với phụ nữ nhập cư, t&ampiacutenh giao thoa n&ampagravey thường bao gồm giới t&ampiacutenh, chủng tộc, văn h&ampoacutea, t&ampigravenh trạng di cư v&ampagrave c&ampaacutec yếu tố kinh tế-x&ampatilde hội. Hiểu được những lớp yếu tố n&ampagravey l&ampagrave điều cần thiết để ph&ampaacutet triển c&ampaacutec chiến lược hỗ trợ hiệu quả, gi&ampuacutep họ c&ampoacute th&ampecircm sức mạnh thay v&ampigrave bị gạt ra ngo&ampagravei lề x&ampatilde hội.

T&ampaacutec giả đ&ampatilde phỏng vấn b&ampagrave Trần Gia Phần, gi&ampaacutem s&ampaacutet vi&ampecircn tại Trung t&ampacircm Dịch vụ Gia đ&ampigravenh di d&ampacircn mới tại huyện T&ampacircn Tr&ampuacutec, người đ&ampatilde chia sẻ quan điểm thực tiễn về sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute của di d&ampacircn mới. B&ampagrave Trần Gia Phần nhấn mạnh rằng, sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute của người nhập cư kh&ampocircng chỉ n&ampecircn tập trung v&ampagraveo c&ampaacutec dịch vụ "b&ampecircn ngo&ampagravei" m&ampagrave c&ampograven phải xem x&ampeacutet việc n&ampacircng cao năng lực b&ampecircn trong của họ. Cần x&ampacircy dựng chiến lược sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute hiệu quả trong cuộc sống h&ampagraveng ng&ampagravey. Chẳng hạn, khi người nhập cư gặp vấn đề, phản ứng kh&ampocircng chỉ n&ampecircn l&ampagrave một c&ampacircu trả lời trực tiếp (Q1 -&ampgt A1) m&ampagrave cần th&ampocircng qua bối cảnh chuy&ampecircn m&ampocircn, kinh nghiệm sống t&ampiacutech lũy v&ampagrave c&ampaacutec can thiệp dịch vụ đa diện để đồng h&ampagravenh v&ampagrave gi&ampuacutep họ kh&ampocircng chỉ giải quyết vấn đề m&ampagrave c&ampograven hiểu r&ampotilde hơn về trạng th&ampaacutei t&ampacircm l&ampyacute v&ampagrave m&ampocirci trường sống của m&ampigravenh, th&ampuacutec đẩy ph&ampaacutet triển bản th&ampacircn v&ampagrave khả năng giải quyết vấn đề. Trong dịch vụ sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute, c&ampoacute thể n&ampacircng cao khả năng chăm s&ampoacutec sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute của người nhập cư, v&ampiacute dụ như đ&ampagraveo tạo th&ampocircng dịch vi&ampecircn với kiến thức về sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute để hỗ trợ t&ampacircm l&ampyacute v&ampagrave đồng h&ampagravenh bằng ng&ampocircn ngữ mẹ đẻ, dưới sự gi&ampaacutem s&ampaacutet chuy&ampecircn nghiệp.

T&ampoacutem lại, nh&ampagrave cung cấp dịch vụ cần nhận ra c&ampaacutec đặc điểm giao thoa của phụ nữ di d&ampacircn mới v&ampagrave c&ampocircng nhận nhu cầu dịch vụ đặc th&ampugrave của họ. Phụ nữ nhập cư kh&ampocircng n&ampecircn chỉ l&ampagrave người nhận dịch vụ thụ động, m&ampagrave cần được n&ampacircng cao khả năng ph&ampaacutet triển bản th&ampacircn v&ampagrave hỗ trợ lẫn nhau. Chỉ bằng c&ampaacutech n&ampagravey mới c&ampoacute thể vượt qua sự kỳ thị v&ampagrave x&ampacircy dựng chiến lược d&ampagravei hạn về sức khỏe t&ampacircm l&ampyacute cho phụ nữ nhập cư.

T&ampaacutec giả:

Ph&ampoacute Gi&ampaacuteo sư Trương Thanh Phần, Khoa C&ampocircng t&ampaacutec X&ampatilde hội, Đại học Quốc lập Đ&ampagravei Bắc

Nghi&ampecircn cứu sinh Tiến sĩ Trương Nh&ampatilde T&ampigravenh, Viện Ph&ampuacutec lợi v&ampagrave Sức khỏe, Đại học Quốc lập Dương Minh Giao th&ampocircng